![]() |
|
|
Domuzlarda
influenza A (H1N1) virüsü virüsünün ortaya çıkardığı grip hastalığıdır.
Bu salgınlar domuzlarda sık sık ve belirli periyotlarda görülür. Normalde
insanlarda domuz gribi sık görülen bir durum değildir. Fakat insanlarında son
zamanlarda domuz gribine yakalandığı rapor edilmiştir. Burada en önemli husus
hastalığın geçmişte insandan insana yayılmadığını bilmemize rağmen şimdi yapılan
çalışmalar insandan insana yayıldığını hatta iki insan arasındaki bu geçişin
artık 3. 4. veya daha fazla kişiye geçtiğinin artık bilinmesidir. Bu hastalık bulaşıcıdır. Artık
insandan insana geçmektedir. Ancak bu geçişin zor mu kolay mı olduğu ve nasıl
kolayca diğer bir insana yayıldığı konusunda henüz yeterli çalışma
bulunmamaktadır. Ancak bu konuda çalışmalar yoğun bir şekilde sürdürülmektedir.
Genel Olarak görülen belirtiler Ateş (38 derece ve üzeri) Öksürük Boğaz Ağrısı Vücutta yaygın ağrı ve
kırgınlık Baş ağrısı Halsizlik
Nadir belirtiler Boğaz ağrısı İştah azalması Bulantı Kusma İshal Damlacık enfeksiyonu denilen
yol ile hapşıran öksüren kişilerden hasta olmayan kişilere bulaşır. Eğer sağlam
kişi hasta kişisinin enfekte olan salgısına dokunur ve elini ağzına burnuna
değdirir ise o kişiye de bulaşır. Burada en önemli bulaşma yollarından biride
tokalaşmadır. Bu hastalığın kuluçka süresi
1-4 gün dür. Ortalama süre ise 2 gündür. (1) 1-From the Centers for
Disease Control and Prevention (CDC): Hastalık yaklaşık 1 hafta
devam etmektedir. Vücut direnci iyi olan hastalar bu sürenin sonunda iyileştiği
belirtilmektedir. Ancak ağır geçiren ve komplikasyon olanlarda bu süre elbette
uzayacaktır. Hastalık belirtilerinin
başlamasından bir gün öncesi ve hastalık başladıktan sonta en az 7 gün boyunca
bu hastalık hasta kişilerce bulaştırılabilir. Hatta bu süre 7 günden fazda
olabilir. Örneğin 10 gün gibi… HAYIR. . WHO’ ya (Dünya Sağlık
Örgütü) göre domuz yiyerek virüs kapma olasılığı bulunmuyor. Yaygın grip tipleri, genelde
yaşı ilerlemiş insanları hedef alırken domuz gribinde ölümcül seyreden vakalar
ise daha çok 25-45 yaş arasındakilerde görülüyor. EN önemli tedbir sık sık
ellerin yıkanmasıdır. (Bol sıcak su ve sabunla en az 20 saniye) Genel vücut direncinizin
yüksek olması yakalanma olasılığınızı azaltacaktır. Yani iyi uyku, iyi beslenme,
spor yapma, yerinde bol sıvı ve vitamin alımı ve stressiz bir yaşam tarzı
yakalanma riskini azaltacaktır. Ayrıca mümkün olduğu kadar
kontamine yani bu virüsün bulaştığı yüzeylere dokunmamak yakalanma riskini
azaltacaktır. Hasta kişilerle temastan uzak
durmak yakalanma riskini azaltacaktır. Örneğin öpüşmek, tokalaşmak, ya da hasta
kişinin hapşırma ve öksürme alanına çok yakın durmak yakalanma riskini
artıracaktır. EVET, Antiviral denilen virüs
ilaçları bu hastalığın tedavisinde ve yakalanma riski olan durumlarda ön korunma
sağlama amacı ile kullanılmaktadır. Bunlar
oseltamivir
zanamivir Maddesi
içeren ilaçlardır. Bu ilaçlar belirtiler
başladığı andan itibaren ilk iki gün içinde başlandığında en iyi sonuçları
verir. Özelikle domuz gribi
hastalığın başlangıcından itibaren 7 gün süre ile bulaşıcıdır. Burada süre
uzayabilir. Ayrıca bebek ve çocuklar daha uzun bulaştırıcılık niteliğine
sahiptir. (7 gün ve daha fazla…) Hasta olan bir kişinin
dokunduğu hapşırdığı veya öksürdüğü yerlerde yerleşen virüs mikroplarına
dokunduğunuzda ve elinizi ağız burun gibi organlarınıza değdirdiğinizde domuz
gribine yakalanma riskiniz olmaktadır. Burada göz sıvılarından da geçebildiği
bilinmektedir. Yani gözüne dokunan hasta bir kişi ile toklaştığınızda ya da
hasta bir kişi gözüne dokunduktan sonra bir masaya temas etti. Sizde geldiniz ve
bu masaya dokundunuz. Daha sonra elinizi yıkamadan kendi ağız ve burnunuza
dokunduğunuzda hastalığa yakalanabilmektesiniz. Tabi sadece göz değil ağız ve
burun sıvılarını da bu örneğin içersinde yer almaktadır. Bazı virüs ve bakterilerin dış
yüzeylerde 2 saat ve hatta daha fazla yaşadığı bilinmektedir. Yani hasta bir
kişi masaya dokunduktan sonra 2 saat boyunca hatta bazen daha fazla virüs aktif
olarak yaşamakta ve size bulaşabilmektedir. Bu sebeple dış ortamlara temas
ettiyseniz ağız ve burnunuza elinizi dokundurmayın ve sık sık ellerinizi
yıkayınız…
EVET ... SEVİNDİRİCİ BİR DURUM.. Bundan bir kaç
ay önce aşının olmadığını yazdığımız bu makalede artık aşının olduğunu
söylemeliyiz. 1. Kronik hastalığı olanlar (diyabet, astım,
kronik kalp hastalığı, Böbrek hastalığı, vücut savunma sisteminde yetersizliğe
sebep olan immun sistem hastalıkları gibi ...) Her aşıda olabilecek yan etkiler vardır. Tüm
önemli ve otoriter kuruluşlar aşının güvenilirliğini onaylaşmıştır. Ancak yinede
hekiminizle konuşmanız gereklidir. SQUALANE denilen madde aşının yanıtını artırmak
için domuz gribi aşına eklenmiştir. 1997 yılından beri bir grip aşısı
içerisinde kullanılmaktadır. Otoritelerce onaylanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü yapılabileceğini
söylemiştir. Ancak ülkemizde buna Sağlık Bakanlığı verecektir. Bir milyon
adjuvansız aşı getirtileceği bilinmektedir. Buradan da ülkemiz bilim adamlarının
ve Sağlık Bakanlığımızın hassas oldukları gözlenmektedir. Yinede karar vermeden
önce hekiminizle mutlaka ön görüşme yapmanız gerekmektedir. En iyi kararı
hekiminiz verecektir. Evet, domuzlara uygulanan bir
aşı var. Ancak bunun insanlara uygulanması mümkün değil. İnsanlara uygulanması
planlanan aşı için çalışmalar son hızda devam etmektedir. Hapşırırken ağız ve
burnunuzu kağıt mendil ile kapatınız. Burnunuzu ve ağzınızı sildiğiniz
mendili mutlaka ortada bırakmayınız ve kapalı çöp kutusuna atınız. Ellerinizi sık
aralıklarla yıkayınız. Yıkama işlemini su ve sabunla yapınız. Ayrıca alkol
içeren el temizleyicileri kullanabilirsiniz. Ellerinizi burun, ağız ve
gözünüze değirdirmeyiniz. Hasta ve gripli
kişilerden uzak durunuz. Grip veya soğuk algınlığı
geçirdiğinizde doktorunuzla iletişime geçiniz. Diğer insanlara yaymamak için
evde kalmaya gayret ediniz. Dışarıdan içeri gelir
gelmez elinizi yıkayınız. (Kirli yüzeylere el sürdüğünüzde…) Mendiliniz yok ise
elinizi kapatarak hapşırınız. Ve akabinde ellerinizi hemen yıkayınız.
Mümkün olduğu kadar
tokalaşmamaya gayret ediniz. Yahut tokalaştıktan hemen sonra elinizi ağız,
burun ve gözünüze değdirmeden hemen yıkayınız. En az 20 saniye olmak üzere
eliniz bol sıcak su ve sabun ile yıkayınız. Elleriniz alkol içeren
dezenfektanlarla silebilirsiniz. Jel bazlı olanlarla ellerinizi dezenfekte
ederek kurumasını bekleyiniz. Buradan hareketle yanınızda alkol içeren
antiseptik solüsyonlar taşımak işinizi kolaylaştıracaktır. Jel bazlı
antiseptikler kuruyana kadar ellerinizi birbirine sürterek temizleme işlemine
devam ediniz. Dünya Sağlık Örgütü tarafından
yayınlanmış seyahat kısıtlaması yoktur. Mümkün olduğunca kapalı ve kalabalık
ortamlarda bulunulmaması, bulaşma riskini azaltacaktır. Solunum yoluyla bulaşan
tüm hastalıklar için olduğu gibi başta sabunla el yıkama gibi kişisel hijyen
önlemlerini uygulamak son derece önemlidir. Gidilen ülkelerin yerel
otoritelerinin öngördüğü tedbirlere uyulması ve gerektiği durumlarda basit
cerrahi maske kullanılması hastalığın bulaş riskini azaltacaktır. Ayrıca grip
belirtileri görüldüğünde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. (1) Kaynak: 1-Sağlık Bakanlığı
Hastalık şu ana kadar
Meksika, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve İspanya’da görülmüştür. Son 2 hafta içinde hastalığın
görüldüğü ülkelere ziyarette bulunmuşsanız ve başta 38 º C’den yüksek ateş,
öksürük, boğaz ağrısı, vücutta ağrı, yorgunluk/ kırgınlık, baş ağrısı, üşüme,
kusma ve ishal gibi grip benzeri belirtileriniz varsa en yakın sağlık kuruluşuna
başvurmanız gerekir. Böyle belirtiler sadece grip yada domuz gribi hastalıkları
sonucu ortaya çıkmaz. Zatürree, nezle, bronşit gibi başka birçok solunum yoluyla
bulaşan hastalık da benzer belirtiler gösterebilir. Bu durumların ayırt
edilebilmesi için en yakın sağlık kuruluşuna başvurmak gereklidir (1) Kaynak 1- Sağlık Bakanlığı ULUSLAR ARASI SEYAHATE
ÇIKMAYI PLANLIYORUM, HASTALIKTAN KORUNMAK İÇİN NELER YAPMALIYIM? Zorunlu haller dışında
salgının yaşandığı bölgelere olan seyahatler ertelenmelidir. En etkili önlem el yıkamadır.
Öksürürken ya da hapşırırken ağız ve burnunuzu tek kullanımlık mendil ile
kapatın ve mendili atın. Özellikle hapşırma yada öksürme sonrasında ellerinizi
su ve sabunla yıkayın. Alkol bazlı el dezenfektanları kullanılabilir. Hastalığın
başlıca insandan insana, hapşırma, öksürme gibi yollarla bulaştığı
düşünüldüğünden hasta kişilerle temastan kaçınmak uygun bir korunma yöntemidir.
Kirli ellerle gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmak buradaki virüslerin
elleriniz yoluyla yayılmasına neden olabilir. Bol sıvı gıda tüketin, iyi
beslenin, dinlenmeye dikkat edin. (1) Kaynak 1- Sağlık Bakanlığı Gribal enfeksiyon ve-veya üst
solunum yolu enfeksiyonu geçirdiğinizde özelikle bu günlerde hemen hekiminize
başvurunuz. Tedaviniz devam ederken aşağıdaki durumlarla karşılaştığınızda da
hemen hekiminize ve-veya acil birimi olan bir hastaneye başvurunuz; Nefes alma güçlüğü ve sık
sık nefes alma durumu Göğüs ve karın ağrısı var
ise Ani gelişen baş dönmeleri
gribinize eşlik ediyorsa Şiddetli ve devam eden
bulantı ve kusma gribinize veya üst solunum yolu enfeksiyonunuza eşlik
ediyor ise Bilinç kaybı gribinize
veya üst solunum yolu enfeksiyonunuza eşlik ediyor ise !!! HEMEN BİR ACİLE VE VEYA
HEKİMİNİZE BAŞVURUNUZ Çocuğunuz Gribal enfeksiyon
ve-veya üst solunum yolu enfeksiyonu geçirdiğinde özelikle bu günlerde hemen
hekiminize başvurunuz. Çocuğunuzun tedavisi devam ederken aşağıdaki durumlarla
karşılaştığınızda da hemen hekiminize ve-veya acil birimi olan bir hastaneye
başvurunuz; Çocuğunuz hızlı nefes
alıyor ve solunum sıkıntısı çekiyorsa Siyanoze yani mor-mavimsi
cilt rengi grip veya üst solunum yolu enfeksiyonuna eşlik ediyorsa Çocuğunuz yeteri kadar
sıvı almıyorsa Sürekli uykuya meyilli ve
uyandırmaya çalıştığınızda uyanmıyor ve uyumaya devam ediyor veya devam
etmek istiyor ise ya da siz uyandırmaya çalıştığınızda yetersiz yanıtlar
alıyorsanız Çocuğunuz grip veya üst
solunum yolu enfeksiyonu geçirirken gereğinden fazla ajite veya irrite
sinirli ve huysuzluk hali gösteriyorsa Soğuk algınlığı
belirtileri geçmesine rağmen düşmeyen bir ateş ve şiddetli öksürük varsa !!! HEMEN BİR ACİLE VE VEYA
HEKİMİNİZE BAŞVURUNUZ EVET, söylenenlerin aksine bu
virüs 1976 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin New Jersey eyaletinde 4
askerin ölümüne sebep olmuştur. Yine Amerika Birleşik
Devletlerinde 1988 yılında hamile bir bayan domuzlarla ilgili bir fuarı hasta
olmadan 4 gün önce ziyaret etmiş ve domuz gribine yakalanmıştır. 8 gün sonra
hasta vefat etmiştir.(1) 1-(http://www.cdc.gov/h1n1flu/antiviral.htm,
2-Mayıs-2009) Amantadin ve Rimantadin nin
Amerika Birleşik Devletleri ve Meksika'daki domuz gribi vakalarında dirençten
dolayı kullanılmadığı bildirmektedir. Bu bilgi Amerikan CDC kontrol merkezinden
kaynak alınarak iletilmiştir.(1) 1“The swine
influenza A (H1N1) viruses that have been detected in humans in the United
States and Mexico are resistant to amantadine and rimantadine so these drugs
will not work against these swine influenza viruses.” (http://www.cdc.gov/h1n1flu/antiviral.htm,
2-Mayıs-2009) Hastalık belirtilerin
başlamasından sonraki ilk 2 gün yani 48 saat bu hastalığın tedavisinde en ideal
zaman olarak bildirilmektedir. Daha sonrada yani 48 saati geçen vakalarda
hastanede yatan hastalarda kullanılmaktadır. Bu hastalığı taşıyan ve-veya
bu hastalığın sık görüldüğü ülkelerden gelen biri ( Örneğin Mexico City, New
York…) ile temas olduğunda bu ilaç koruyucu amaçla kullanılabilir ve ortalama %
80 oranında da koruyuculuk sağladığı bildirilmektedir. Bu hastalığa yakalanma şüphesi
olduğunda hekiminiz burun akıntınızdan ucu pamuklu bir çubukla numune alır ve
bir tüpe koyarak teste yollar. Sonuca göre ileri tetkik ve testler istenebilir. Bu hastalık şüphesi olan
kişiler mutlaka hastanelerin ayrılmış özel bölümlerine yatırılarak tedavi
edilmektedir. Testlerle hastalık teyit edilir. Ve anti-viral tedavi doktorunuzun
klinik ve test sonucu bulgularına göre başlayabilmektedir. Aşağıdaki tablo ve açıklama
T.C. Sağlık Bakanlığı Web Sitesinden 2 Mayıs 2009 tarihinden alınmıştır…
(Pandemi :Salgın
bir hastalığın kıta düzeyinde çok geniş bir alana yayılmasına verilen isimdir)
(DSÖ:
Dünya Sağlık Örgütü)
Dünya Sağlık
Örgütü Tanımlamasına Göre Pandemi Evreleri
Evre
1
Hayvanlar arasında dolaşan virüsün insanlarda enfeksiyona neden olduğuna
dair bir bildirim yoktur.
Evre
2
Evcil
veya vahşi hayvanlar arasında dolaşan bir hayvan influenza virüsünün
insanlarda enfeksiyona neden olduğu bilinmekte ve böylece potansiyel
pandemi tehditi olduğu düşünülmektedir.
Evre
3
Bir
hayvan veya insan-hayvan değişmiş influenza virüsü, insanlar arasında
sporadik vakalar veya küçük hastalık kümelerine neden olmuştur ama
toplumsal salgınlara yol açacak derecede insandan insana geçişle
sonuçlanmamıştır.
Evre
4
Toplumsal düzeyde salgına neden olabilecek bir hayvan veya insan-hayvan
değişmiş influenza virüsünün insandan insana bulaştığı onaylanmıştır.
Evre
5
Virüs, bir DSÖ bölgesindeki en az iki ülkede toplumsal düzeyde salgına
neden olmuştur.
Evre
6
Virüs, Evre 5’te tanımlanan kriterlere ilaveten farklı bir DSÖ
bölgesinde de en az bir ülkede toplumsal düzeyde salgına neden olmuştur.
Pik
sonrası dönem
Yeterli sürveyansı olan birçok ülkede pandemik influenza düzeyleri pik
seviyesinin altına inmiştir.
Olası
yeni dalga
Yeterli sürveyansı olan birçok ülkede pandemik influenza aktiflik düzeyi
tekrar artmaktadır.
Pandemi sonrası dönem
Yeterli sürveyansı olan birçok ülkede influenza aktiflik düzeyi gribal
influenzada görülen düzeye tekrar dönmüştür.
Evre 2’de
evcil veya vahşi hayvanlar arasında dolaşan bir hayvan influenza virüsünün
insanlarda enfeksiyona neden olduğu bilinmekte ve böylece potansiyel pandemi
tehditi olduğu düşünülmektedir.
Evre 3’te
bir hayvan veya insan-hayvan değişmiş influenza virüsü, insanlar arasında
sporadik vakalar veya küçük hastalık kümelerine neden olmuştur ama toplumsal
salgınlara yol açacak derecede insandan insana geçişle sonuçlanmamıştır.
İnsandan insana sınırlı geçiş bazı şartlar altında, örneğin enfekte bir kişi ile
korunmadan bakım hizmeti veren kişi arasında yakın temas olduğu zaman, olabilir.
Ancak bazı kısıtlı şartlar altında sınırlı bulaşma, virüsün bir pandemiye neden
olması için gerekli olan insandan insana geçebilecek düzeye ulaştığını
göstermez.
Evre 4,
Toplumsal düzeyde salgına neden olabilecek bir hayvan veya insan-hayvan değişmiş
influenza virüsünün insandan insana bulaştığının onaylanması ile nitelendirilir.
Bir toplumda salgın hastalığı neden olabilme kapasitesi, pandemi riskinde önemli
bir değişime işaret eder. Her ülke acil bir olaydan şüphelenir veya doğrularsa
DSÖ ile istişare eder. Böylece durum birlikte değerlendirilir ve hızlı bir
pandemik müdahale operasyonunun uygulanması garanti edilirse etkilenen ülke
tarafından bir karar alınır. Evre 4 pandemi riskinde önemli bir artışa işaret
eder ama bir pandemi ile sonuçlanacağı anlamına da gelmez.
Evre 5,
bir DSÖ bölgesindeki en az iki ülkede virüsün insandan insana yayılması ile
karakterizedir. Çoğu ülke bu aşamada etkilenmezken evre 5’in açıklanması
pandeminin yakın olduğunun ve organizasyon, iletişim ve planlanan önlemlerin
uygulanmasını tamamlamak gerektiğinin güçlü bir işaretidir.
Evre 6,
pandemik evre, evre 5’te tanımlanan kriterlere ilaveten farklı bir DSÖ
bölgesinde en az bir ülkede toplumsal düzeyde salgınla karakterizedir. Bu
evrenin tayini bir global pandeminin başlamakta olduğuna işaret edecektir.
Aşağıdaki web siteleri bu
hastalığın yaygınlık haritasını göstermektedir. Aşağıdaki haritada bu
hastalığın nasıl yayıldığını ve hareket ettiğini görebilirsiniz.Haritada
bulunan numaralara kliklediğinizde vaka ayrıntılarını ve hikayelerini
görebilirsiniz.
HARİTAYI GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ »» GoogleMap a hazırlanmış
domuz gribi haritaları. Vakaların üzerine tıklayarak öğrenebilirsiniz
HARİTA 1 GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ »»
HARİTA 2 GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ »» Domuz Gribi Sıcaklık
Haritası: Değişik kaynaklardan süzerek hazırlanan sıcaklık haritası.
Buradaki sıcaklık hava sıcaklığı değil yaygınlık sıcaklığı anlamında
kullanılmıştır.
HARİTAYI
GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ »» |
|||||||||||||||||||
|
İletişim
- Hakkımızda - Site
Kullanım Şartları Copyright © 2007 Her Hakkı Saklıdır. |
|||||||||||||||||||||